Βιομηχανία- ενεργειακό κόστος: Κόκκινη κάρτα από την Κομισιόν στο ιταλικό μοντέλο- Νέες διαβουλεύσεις και διλήμματα

Σε αναθεώρηση της στρατηγικής του για τη στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας προχωρά το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά το «μπλόκο» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην πρόταση που βασιζόταν στο ιταλικό μοντέλο ενεργειακού δανεισμού. Οι συζητήσεις με την Κομισιόν συνεχίζονται, με στόχο τη διαμόρφωση μιας νέας λύσης που θα μειώνει το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας, αυτή τη φορά σε πλήρη ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.

Στο πλαίσιο των επαφών με την Κομισιόν που ξεκίνησαν από τον περασμένο Δεκέμβριο, η ελληνική πλευρά ενημερώθηκε ότι οποιαδήποτε εθνική πρόταση θα πρέπει πλέον να εντάσσεται αποκλειστικά στο Clean Industrial State Aid Framework (CSAF). Το ιταλικό μοντέλο, το οποίο είχε παρουσιαστεί πριν από τη θέσπιση του CSAF, δεν θεωρείται συμβατό πλέον με το ισχύον κανονιστικό περιβάλλον για να βασιστεί σε αυτό μια νέα πρόταση στήριξης.

Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι μόνο τα μέτρα που πληρούν τις προϋποθέσεις του CSAF μπορούν να εγκριθούν, απορρίπτοντας σχήματα που βασίζονται σε μηχανισμούς έμμεσου δανεισμού ή σε παρεμβάσεις εκτός των προβλεπόμενων ορίων.

Οι περιορισμοί του πλαισίου

Το CSAF επιτρέπει τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, αλλά με αυστηρούς κανόνες. Κρίσιμο σημείο για την Ελλάδα αποτελεί το γεγονός ότι οι αντισταθμίσεις για το έμμεσο κόστος του ETS δεν αντιμετωπίζονται ως ουδέτερο μέτρο, αλλά συνυπολογίζονται στο συνολικό πακέτο ενίσχυσης που λαμβάνει κάθε επιχείρηση. Υπόκεινται, δηλαδή, στους κανόνες σώρευσης κρατικών ενισχύσεων και περιορίζουν το περιθώριο για πρόσθετη στήριξη μέσω του CSAF.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση που ετοιμάζει για τη στήριξη του ενεργειακού κόστους το ΥΠΕΝ θα πρέπει να συνυπολογίσει το όφελος για τη βιομηχανία από  την αύξηση του ποσοστού των εσόδων από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών που κατευθύνεται στην αντιστάθμιση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας, το οποίο σχεδιάει να αυξήσει από περίπου 17% σήμερα στο 25%. Μια τέτοια μεταβολή θα μπορούσε να αποφέρει επιπλέον πόρους ύψους περίπου 130 εκατ. ευρώ, ωστόσο και αυτά τα ποσά θα προσμετρώνται στο συνολικό όφελος που επιτρέπεται να λάβει η βιομηχανία.

Σύμφωνα με τους κανόνες του CSAF, το άθροισμα όλων των μέτρων στήριξης –επιδότηση τιμής ρεύματος, αντισταθμίσεις ETS και λοιπές παρεμβάσεις– δεν μπορεί να υπερβαίνει τα ανώτατα επιτρεπτά όρια. Κατά τον υπολογισμό της καθαρής ενίσχυσης, οι αντισταθμίσεις αφαιρούνται από το διαθέσιμο «χώρο» για επιπλέον στήριξη.

Τι προβλέπει το CSAF

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν θεσπίζει γενικευμένη επιδότηση έως το 50% του ενεργειακού κόστους, αλλά καθορίζει σαφή όρια, προϋποθέσεις και δεσμεύσεις. Δικαιούχοι είναι μόνο επιχειρήσεις που χαρακτηρίζονται ενεργοβόρες και εκτεθειμένες σε διεθνή ανταγωνισμό, βάσει συγκεκριμένων ευρωπαϊκών καταλόγων.

Η ενίσχυση μπορεί να καλύπτει έως το 50% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και να μειώνει την τιμή ρεύματος έως 50%, με την προϋπόθεση ότι η τελική τιμή δεν πέφτει κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να επανεπενδύουν τουλάχιστον το μισό της ενίσχυσης σε δράσεις πράσινης μετάβασης, όπως έργα ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας, βελτίωση ενεργειακής αποδοτικότητας ή διαχείριση ζήτησης.

Τα μέτρα έχουν περιορισμένη διάρκεια, έως τρία έτη ανά επιχείρηση, με ορίζοντα εφαρμογής έως το 2030, ενισχύοντας τη λογική ότι η κρατική παρέμβαση πρέπει να καλύπτει μόνο το απολύτως αναγκαίο κόστος και να αποφεύγει την υπεραντιστάθμιση και τη στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Διεύρυνση των κατευθυντήριων γραμμών

Τον Δεκέμβριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε επέκταση του πλαισίου αποζημιώσεων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, στοχεύοντας στην αποτροπή της μεταφοράς παραγωγής εκτός ΕΕ. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές επιτρέπουν την αποζημίωση περισσότερων κλάδων για μέρος του αυξημένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας που προκύπτει από την τιμολόγηση του άνθρακα στο ETS.

Η λίστα των επιλέξιμων τομέων διευρύνθηκε με 20 επιπλέον βιομηχανικούς κλάδους, μεταξύ των οποίων η παραγωγή οργανικών χημικών, δραστηριότητες στην κεραμική και το γυαλί, καθώς και ο τομέας των μπαταριών. Η Επιτροπή αιτιολογεί την απόφαση αυτή με την έντονη αύξηση του κόστους εκπομπών τα τελευταία χρόνια, που έχει διευρύνει τον κίνδυνο «διαρροής άνθρακα».

Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσαρμογή της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, καθώς η ΕΕ επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ των στόχων απανθρακοποίησης και της ανάγκης διατήρησης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.