Επιτάχυνση στις έρευνες υδρογονανθράκων, στόχος γεωτρήσεις από το 2026

Επιτάχυνση καταγράφει το ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων, με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να θέτει ως άμεσο στόχο την κύρωση από τη Βουλή, εντός Ιανουαρίου, των τεσσάρων παραχωρήσεων που έχουν κατακυρωθεί στη Chevron. Παράλληλα, η Energean εμφανίζεται αποφασισμένη να συμπιέσει τα χρονοδιαγράμματα για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, εξετάζοντας ακόμη και το ενδεχόμενο υλοποίησής της προς το τέλος του 2026.

Στο ευνοϊκό σενάριο, όπου οι διαδικασίες προχωρούν χωρίς απρόοπτα και ο κρατικός μηχανισμός επιδεικνύει ταχύτερα αντανακλαστικά, μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες η κοινοπραξία υπό τη Chevron θα έχει ξεκινήσει τη συλλογή σεισμικών δεδομένων νότια της Κρήτης. Την ίδια περίοδο, η Energean, ως διαχειριστής του «μπλοκ 2» στη φάση της έρευνας, θα προετοιμάζεται για την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στη χώρα μετά από τέσσερις δεκαετίες.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας, η γεώτρηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και εντός του τελευταίου τριμήνου του 2026 ή, το αργότερο, στις αρχές του 2027. Το project κρίνεται επιχειρηματικά βιώσιμο, ενώ ο χειμώνας θεωρείται η πλέον κατάλληλη περίοδος για τέτοιου τύπου εργασίες, καθώς η ναυσιπλοΐα είναι περιορισμένη.

Το παραπάνω σενάριο προϋποθέτει, ωστόσο, ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΝ θα εγκρίνουν έως το φθινόπωρο τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που βρίσκεται ήδη υπό εκπόνηση για τη γεώτρηση στο «μπλοκ 2», χωρίς να προκύψουν εμπλοκές από αντιδράσεις, προσφυγές ή διοικητικές καθυστερήσεις.

Σε επίπεδο επιχειρησιακού σχεδιασμού, τα χρονοδιαγράμματα συνδέονται άμεσα με τη διαθεσιμότητα του γεωτρύπανου που έχει μισθώσει η Energean από τη Saipem, στο πλαίσιο συμβολαίου «2+2» γεωτρήσεων. Οι δύο πρώτες αφορούν το κοίτασμα φυσικού αερίου Katlan στο Ισραήλ («Αθηνά» και «Δίας»), ενώ μία από τις επόμενες προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, στον στόχο «Ασωπός-1», έναν από τους πιο υποσχόμενους γεωλογικούς σχηματισμούς που έχουν εντοπιστεί έως σήμερα.

Στη συγκεκριμένη δομή έχει χαρτογραφηθεί ταμιευτήρας ανθρακικών πετρωμάτων, ο οποίος αντιστοιχεί σε δυνητικό κοίτασμα της τάξης των 200 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου. Σε περίπτωση ανακάλυψης εμπορεύσιμου κοιτάσματος, τον ρόλο του διαχειριστή αναμένεται να αναλάβει η ExxonMobil, η οποία έχει συμφωνήσει να χρηματοδοτήσει την ερευνητική γεώτρηση, επένδυση ύψους 50–100 εκατ. δολαρίων, ως αντάλλαγμα για την είσοδό της στην παραχώρηση.

Τα κρίσιμα ορόσημα

Για να καταστεί εφικτή η τήρηση των παραπάνω χρονοδιαγραμμάτων, θα πρέπει να επιτευχθούν τρία βασικά ορόσημα, τα οποία θεωρούνται ιδιαίτερα απαιτητικά, ιδίως υπό το βάρος της διαχρονικής διοικητικής και δικαστικής γραφειοκρατίας.

Το πρώτο αφορά την υποβολή από την Energean, έως τον Φεβρουάριο, αιτήματος παράτασης της ερευνητικής περιόδου στο «μπλοκ 2», η οποία λήγει τον Μάρτιο του 2026. Το αίτημα εκτιμάται ότι θα αφορά παράταση άνω των 2,5 ή και 3 ετών, ώστε να υπάρχει επαρκές περιθώριο για την ολοκλήρωση των διαδικασιών και, εφόσον απαιτηθεί, για δεύτερη επιβεβαιωτική γεώτρηση.

Το δεύτερο ορόσημο σχετίζεται με την έγκριση από την ΕΔΕΥΕΠ της συμμετοχής της ExxonMobil στο κοινοπρακτικό σχήμα. Η απόφαση αυτή θα ανοίξει τον δρόμο για το κρίσιμο «drill or drop decision», δηλαδή την επιλογή μεταξύ προχώρησης σε γεώτρηση ή επιστροφής της περιοχής στο Δημόσιο.

Το τρίτο και καθοριστικότερο βήμα είναι η κατάθεση και έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Αν, για παράδειγμα, η ΜΠΕ κατατεθεί τον Απρίλιο, ακόμη και με αποκλίσεις από τα αυστηρά προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα, θα μπορούσε να εγκριθεί έως τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο. Υπενθυμίζεται ότι το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ανώτατο όριο 102 εργάσιμων ημερών από την κατάθεση έως την έγκριση, προθεσμία που στην πράξη σπανίως τηρείται.

Η χρονική στιγμή υποβολής της ΜΠΕ έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η εμπειρία δείχνει ότι τυχόν προσφυγές κατατίθενται σχεδόν άμεσα. Κάτι αντίστοιχο είχε συμβεί και στις παραχωρήσεις της ExxonMobil δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, όπου οι προσφυγές κατατέθηκαν το 2019 και εκδικάστηκαν από το ΣτΕ σχεδόν τριάμισι χρόνια αργότερα.

Σε ένα τέτοιο δυσμενές σενάριο, κρίσιμος παράγοντας θα είναι και η ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης, ώστε να αποφευχθούν παρατεταμένες καθυστερήσεις.

Παράλληλα, η Energean καλείται να επιλέξει το λιμάνι υποστήριξης των ερευνητικών εργασιών, με την Πάτρα και την Ηγουμενίτσα να βρίσκονται στο επίκεντρο των σεναρίων, λόγω υποδομών και εγγύτητας αντίστοιχα.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, το αισιόδοξο σενάριο τοποθετεί την πρώτη γεώτρηση στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027. Ωστόσο, όπως άφησε να εννοηθεί ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου σε πρόσφατες δηλώσεις του, τα χρονοδιαγράμματα αυτά παραμένουν ιδιαίτερα φιλόδοξα, τοποθετώντας την έναρξη των εργασιών σε ορίζοντα 12–15 μηνών από σήμερα.

Σε ό,τι αφορά την κοινοπραξία υπό τη Chevron, εφόσον τηρηθεί ο προγραμματισμός, τα σεισμικά σκάφη της εταιρείας αναμένεται να επιχειρούν νότια της Κρήτης προς τα τέλη του 2026, αρχικά στα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης ΙΙ», με τα υπόλοιπα μπλοκ να ακολουθούν σε επόμενη φάση.

Το ζητούμενο για την ελληνική πλευρά είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη μετάβαση από το ερευνητικό στο επιχειρησιακό στάδιο, ιδανικά από το δεύτερο εξάμηνο του 2026, στόχος που, στην περίπτωση της Chevron, εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις του ίδιου του αμερικανικού ομίλου.

Πηγή: www.news247.gr