Το αρχαιότερο κεντρικό σύστημα θέρμανσης είναι… σχεδόν ελληνικό

Τη σήμερον ημέρα έχουμε διάφορες επιλογές, ως προς το πώς θα ζεσταθούμε -ανάλογα και με τα χρήματα που έχουμε να διαθέσουμε. Πώς όμως, επιβίωνε το είδος μας όταν υπήρχε μόνο η φωτιά;

Από την αρχή της εμφάνισης του είδους που λέγεται “άνθρωπος” στον πλανήτη, έπρεπε να βρίσκει τρόπους -και να τους προσαρμόζει, ανάλογα με τις εξελίξεις- για να επιβιώνει το βαρύ χειμώνα.

Δεν υπήρχαν μηχανισμοί/συστήματα. Μόνο ό,τι παρείχε η φύση, αρχής γενομένης από τη φωτιά που είναι διαθέσιμη, ως “μέσο”, εδώ και περίπου 1 με ενάμιση εκατομμύριο χρόνια.

Η εξέλιξη ήταν οι σταθερές εστίες μέσα στις σπηλιές και τις καλύβες, προφανώς με άνοιγμα για να φεύγει ο καπνός, με τον παλαιότερο “προχωρημένο” τρόπο να ανήκει στην Κορέα.

Αν σε παρηγορεί, αργότερα είχαν την ίδια ιδέα και οι αρχαίοι Έλληνες, πριν την πάρουν οι Ρωμαίοι και την “τερματίσουν”.

Ας δούμε, όμως, πώς άρχισαν όλα.

Η σχέση του Κιμ Τζονγκ ουν, με το πρώτο κεντρικό σύστημα θέρμανσης

Το πρώτο κεντρικό σύστημα θέρμανσης το εμπνεύστηκαν εκεί που είναι σήμερα η Βόρεια Κορέα, με αναφορές να θέλουν να έχουν εντοπιστεί ίχνη ύπαρξης πρώιμων ondol (온돌), από το 5.000 πΧ. Οι πιο συντηρητικές εκτιμήσεις τα θέλουν να έγιναν δημοφιλή το 1.000 πΧ.

Συνδύαζε το μαγείρεμα και τη θέρμανση και ήταν ο βασικός τρόπος για να ζεσταίνουν το κοκαλάκι τους έως τις αρχές του 20ου αιώνα (το τέλος της δυναστείας Joseon). Ως concept υπάρχει έως σήμερα, φυσικά με ανανεωμένη μορφή.

Σύμφωνα με το Korea Heritage Service, το ondol λοιπόν, είχε ως εξής:

Η εστία της κουζίνας βρισκόταν κάτω από το -υπερυψωμένο- δωμάτιο. Άναβαν φωτιά με ξύλα, άχυρα, φλοιούς ρυζιού και, αργότερα (το ‘70) έβαζαν πέλετ άνθρακα (yeontan).

Ο καπνός, με τη ζέστη, δεν ανέβαιναν προς τα πάνω, όπως συμβαίνει με τα τζάκια.

“Οδηγούταν” οριζόντια, μέσω σε δίκτυο από διαδρόμους/κανάλια που κατασκευάζονταν από πέτρες, κάτω από το πάτωμα που αποτελούνταν από πέτρες ή πλάκες, που κρατούσαν καλά τη θερμότητα.

Πάνω από αυτές, τοποθετούσαν στρώμα πηλού (λάσπης) και από πάνω ένα στρώμα χάρτου, που “περνούσαν” με λάδι -για να είναι αδιάβροχο και να γυαλίζει.

Η καμινάδα ήταν στην αντίθετη πλευρά -έξω ή στο πίσω μέρος-, προκειμένου να φεύγει ο καπνός χωρίς να δημιουργεί προβλήματα.

Τουτέστιν, η θερμότητα -από τη μαγειρική- ταξίδευε από την εστία κάτω από όλο το πάτωμα, προς την καμινάδα, μέσω του οριζόντιου καναλιού από πέτρες, ζεσταίνοντας ομοιόμορφα το δωμάτιο, από κάτω προς τα πάνω.

Mάλιστα, η ζέστη κρατούσε πολλές ώρες και αφότου έσβηνε η φωτιά, με τον πηλό και τις πέτρες να “κρατούν” τη θερμότητα.

Στη σύγχρονη Κορέα, η λογική του ondol παραμένει, αλλά αφορά λέβητα με σωλήνες ζεστού νερού κάτω από το πάτωμα.

Το υπόκαυστο των αρχαίων Ελλήνων

Για την ιστορία, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι είχαν εμπνευστεί την αρχική ιδέα του ondol -στην ελληνιστική περίοδο, δηλαδή τον 3ο-2ο αιώνα πΧ: ήταν το “υπόκαυστο” και επρόκειτο για πρώιμη μορφή υπογείων καναλιών, που αρχικά χρησιμοποιήθηκαν σε ναούς και λουτρά.

Ίσως να διαβάσεις πως το σύστημα εφαρμόστηκε, για πρώτη στο Ναό της Αρτέμιδας, στην Έφεσο, γύρω στο 550πΧ, αλλά δεν επιβεβαιώνονται από έρευνες.

Το βέβαιο είναι οι Ρωμαίοι τελειοποίησαν την ιδέα, με ερευνητές να εξετάζουν αν ο διάσημος αρχαίος Ρωμαίος επιχειρηματίας, εφευρέτης και υδραυλικός μηχανικός, Sergius Orata ήταν ο εφευρέτης του συστήματος.

Κράτα πως από το 350 πΧ “σήκωναν” (με πήλινα υποστυλώματα) χώρους και από κάτω τοποθετούσαν τους ξυλόφουρνους για τη μαγειρική. Δημιουργούσαν δίκτυο, στο οποίο διοχετευόταν ο θερμός αέρας από την τύπου ξυλόσομπα που ήταν στον εξωτερικό χώρο -όπου μαγείρευαν. Ο καπνός ζέσταινε τα πέτρινα δάπεδα.

Στην εξέλιξη της ιστορίας, δημιουργήθηκαν ειδικά πήλινα κανάλια στους τοίχους, με το υπόκαυστο να γίνεται πολυτέλεια των πλουσίων και μέσο επίδειξης πλούτου και παγκόσμια τάση.

Πώς ζεσταίνονταν στα αχανή κάστρα του Μεσαίωνα

Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι είχαν τις επαύλεις και αργότερα, όλοι οι αριστοκράτες της σημερινής Ευρώπης είχαν τα κάστρα τους. Που ήταν τεράστια, από πέτρα και ως εκ τούτου, το χειμώνα ήταν κάπως δύσκολο να ζεσταθούν όσοι έμεναν σε αυτά.

Μέχρι και το νερό που είχαν στα πήλινα δοχεία, πάγωνε. Δεν βοηθούσε και ότι δεν είχαν κουφώματα -παρά κύριες πόρτες.

Αυτό που έκαναν για να μην παγώσουν, ήταν να καλύπτουν το εσωτερικό των πέτρινων τοίχων με χοντρά ταπιτσερί και τα πατώματα με γούνες, ώστε να “συγκρατούν” το κρύο.

Στα δωμάτια εμφανίστηκαν τα κρεβάτια με ουρανό, που με τη βοήθεια υφασμάτων γίνονταν “σπηλιές” και πριν κοιμηθούν οι άνθρωποι, φορούσαν πολλές στρώσεις ρούχων.

Στην Αγγλία και την Γαλλία, είχαν και θερμάστρες. Ήταν μεταλλικά κουτιά στα οποία έκαιγαν ξύλα και ζέσταιναν το χώρο πριν πέσουν για ύπνο. Η απόλαυση που πρόσφεραν τα μεταλλικά αυτά, κουτιά διαρκούσε λίγο, ώστε να μην καίγονται τα υφάσματα.

Στην Σκανδιναβία, κοιμούνταν με ειδικά χειμερινά καπέλα, ώστε να μη φεύγει η θερμότητα από το κεφάλι και να μην πάθουν κρυοπαγήματα.

Προφανώς σε όλες τις χώρες, η κουζίνα ήταν ο απόλυτος προορισμός για θέρμανση.

Σε εξωτερικούς χώρους, οι άνθρωποι συνήθιζαν να βρέχουν τα γούνινα παλτό με λίπος ζώων, ώστε να μη διαπερνά το ύφασμα το υγρό χιόνι και διατηρείται καλύτερα η θερμότητα.

Τώρα ξέρεις πού χρωστάς την επιβίωση σου, στις χαμηλές θερμοκρασίες.

Πηγή: www.news247.gr