Πόσο ακόμα θα αργήσουν τα αντιπλημμυρικά έργα στην Αττική

Αυτό που συνέβη χθες, με τις φονικές πλημμύρες, ήταν να θυμηθούμε πως σε αυτήν τη χώρα, ζούμε από τύχη. H ποσότητα νερού που έπεσε ήταν μεγάλη, ωστόσο με μηδέν υποδομές θα είμαστε πάντα εκτεθειμένοι.

Όλα έχουν δομηθεί λάθος ή/και δεν καλύπτουν τις σύγχρονες ανάγκες, αλλά και τίποτα δεν διορθώνεται. Ακόμα και όταν χάνονται ζωές. Φαίνεται πως η πολιτική βούληση ήταν άγνωστη έννοια ανέκαθεν σε αυτόν τον τόπο, τουλάχιστον στη σύγχρονη ιστορία του.

Είδατε να αλλάζει, ουσιαστικά, κάτι στη Μάνδρα (ακόμα δρομολογούνται μελέτες), στο σιδηρόδρομο μετά τα Τέμπη ή στη Θεσσαλία, μετά τον Ντάνιελ; Ή ακόμα, ακόμα στο Μάτι;

Οι “παλιές υποδομές της Αττικής”, αυτή η μάστιγα

Στα “θύματα” της γενικότερης αδιαφορίας για την επιβίωση (όχι ευζωία) των πολιτών είναι και η Ελληνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ), καθώς περικοπές και χαλασμένα ραντάρ, δεν της επιτρέπουν να προγνώσει και να ενημερώσει για όσα μας περιμένουν, με τον πλέον ακριβή τρόπο.

Έτσι, όταν την Τετάρτη δεν επιβεβαιώθηκε το κλίμα “τρομοκρατίας” που είχε δημιουργήσει η Πολιτεία (με αλλεπάλληλα 112 και πληροφορίες που δεν επαληθεύονταν) μέχρι νωρίς το απόγευμα, κάπως σαν να χαλαρώσαμε.

Και τότε έγιναν όλα όσα ήξεραν πως θα γίνουν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι, αφού τίποτα δεν έχει αλλάξει από την τελευταία φορά που πνιγήκαμε. Εντός κι εκτός εισαγωγικών.

Εκτός και αν προσγειωθήκατε χθες στην Ελλάδα, ξέρετε τις ελλείψεις και τις παθογένειες. Όπως και ότι κανείς δεν τις διόρθωσε πριν γιγαντωθούν. Έτσι, εξακολουθούμε να ζούμε από τύχη.

Δεν υπάρχει κάτοικος της χώρας που να μη ξέρει πως δεν υπάρχουν υποδομές ή τι χρειάζεται για να μην πνιγόμαστε. Επιστήμονες έχουν τονίσει την ανάγκη για αποκατάσταση ρεμάτων, διεύρυνση κοιτών, λεκάνες ανάσχεσης, αντιπλημμυρικές ζώνες και κατεδάφιση κατασκευών που φράζουν τον δρόμο του νερού.

Ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς, παραδέχθηκε την Τρίτη (όταν ανακοίνωσε πως την Τετάρτη θα είναι κλειστά τα σχολεία και το δημόσιο -κοινώς να κλειστούμε σπίτια μας, να σωθούμε) πως «αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουμε παθογένειες δεκαετιών. Για πολλά χρόνια δεν υπήρξαν ολιστικά σχέδια διευθέτησης ρεμάτων και ρύθμισης των πολεοδομικών ζητημάτων γύρω από αυτά. Οι υποδομές του Λεκανοπεδίου είναι παλιές».

Είναι αλήθεια, ότι ο κύριος Χαρδαλιάς καλείται να κάνει πράγματα που δεν έγιναν επί δεκαετίες, δίχως να διακυβεύσει ψήφους, πράγμα που σημαίνει πως δεν μπορεί να γκρεμίσει κάτι ή να ανοίξει ρέματα, εφόσον αυτό πλήττει περιουσίες -πράγμα που ισχύει στις πλείστες περιπτώσεις.

Και ενώ πρέπει να γίνει μάγος, έχει να διαχειριστεί και το γεγονός ότι όλα γίνονται στους χρόνους της ελληνικής γραφειοκρατίας -κάτι που είχε ζητήσει να αλλάξει, αλλά δεν ικανοποιήθηκε το αίτημα του.

Τι έκανε η κυβέρνηση για τις πλημμύρες, στα (σχεδόν) έξι χρόνια που παίρνει αποφάσεις;

Όπως αποκάλυψε και το ρεπορτάζ της Ελευθερίας Τσαλίκη, τίποτα. Όλοι γνωρίζουν τα επικίνδυνα σημεία για τις πλημμύρες, αλλά δεν προχωρούν σε έργα.

Αν κρίνουμε από τις τοποθετήσεις του κυρίου Χαρδαλιά, σε ό,τι αφορά τα πεπραγμένα της κυβέρνησης σε επίπεδο αντιπλημμυρικών έργων και δη μετά τον Ντάνιελ, γίνονται πράγματα «τους τελευταίους 25 μήνες της θητείας μου, (που) έχω δεσμευτεί για την υλοποίηση 54 αντιπλημμυρικών έργων.

Σήμερα, 13 από τα έργα αυτά βρίσκονται σε φάση κατασκευής, 17 έχουν ήδη δημοπρατηθεί και έως το τέλος του 2026 θα έχουν δρομολογηθεί όλα».

Σε δηλώσεις που έκανε τον Δεκέμβριο του 2025, ο κ. Χαρδαλιάς είχε πει πως

• 4 έργα έχουν ολοκληρωθεί,
• 9 είναι σε εξέλιξη,
• 3 στο Ελεγκτικό Συνέδριο,
• 8 σε φάση δημοπράτησης και
• 30 “αναμένεται” να έχουν δημοπρατηθεί έως το Σεπτέμβριο του 2026.

Για να αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη των εργασιών, πρέπει πρώτα να υπογραφούν οι συμβάσεις με τους αναδόχους, που -όπως θα δείτε στη συνέχεια- καλό είναι να έχουν προθεσμίες και να προβλέπουν πρόστιμα αν δεν υπάρχει συνέπεια. 

Σύμφωνα με το άρθρο 159 του ν.4412/2016, ο ανάδοχος υποχρεούται να υποβάλει χρονοδιάγραμμα κατασκευής, σε 15 έως 20 ημέρες απότην υπογραφή της σύμβασης. Η έναρξη των εργασιών δεν μπορεί να καθυστερήσει πέρα από 30 ημέρες, από την υπογραφή της σύμβασης, εκτός και αν υπάρχει ρητή εξαίρεση ή λόγοι ανωτέρας βίας.

Στα μεγάλα έργα, όπως τα αντιπλημμυρικά, η καθυστέρηση μπορεί να φτάσει έως τους τρεις μήνες, σε “εξαιρετικές περιπτώσεις” (βλ. έλεγχοι Ελεγκτικού Συνεδρίου). Στα 54 έργα της Περιφέρειας Αττικής, καθυστέρηση παρατηρείται κυρίως, πριν την υπογραφή (δημοπράτηση, Ελεγκτικό Συνέδριο, μελέτες).

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και αν ο κύριος Χαρδαλιάς “πιάσει” το χρονοδιάγραμμα του, θα περάσουν χρόνια μέχρι να δούμε τα έργα που έχουν ήδη καθυστερήσει, με τον Νικόλαο Μπελαβίλα, καθηγητή πολεοδομίας και ιστορίας της πόλης, στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο) να γράφει ό,τι σκεφτόμαστε όλοι, μετά τα χθεσινά.

1) Ποιο πρόγραμμα πολιτικής προστασίας υλοποιήθηκε;

Το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα “Αττική” 2021-27 περιλαμβάνει 1.263 συμβάσεις, για έργα υποδομών, με τη λίστα να περιλαμβάνει και τα αντιπλημμυρικά.

Εντάσσεται στο ΕΣΠΑ “Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-27” (ΠΕΚΑ) που συγχρηματοδοτεί το Ταμείο Συνοχής και δίνεται έμφαση στην αντιπλημμυρική θωράκιση, των 54 έργων που ανέφερε ο κύριος Χαρδαλιάς.

Στο Παρατηρητήριο Έργων της Περιφέρειας Αττικής υπάρχουν αναρτημένα τα έργα που έχουν ολοκληρωθεί κι εκείνα που είναι σε εξέλιξη,

Ως προς αυτά που έχουν ολοκληρωθεί, βρήκαμε ανάρτηση μόνο για ένα: την «Αντιπλημμυρική Προστασία Ανατολικής Λεκάνης Δ.Ε. Άνω Λιοσίων, Δήμου Φυλής».

Στα έργα που είναι σε εξέλιξη, βρήκαμε τα αντιπλημμυρικά έργα στο Δήμο Βάρης, Βούλας, Βουλιαγμένης και κάτι που… προβλημάτισε.

Μπορείτε να διαβάσετε «Λήξη συνολικής προθεσμίας έργου (με βάσει την τελευταία εγκεκριμένη πρόταση): 25/6/2022). Εκτιμώμενη λήξη έργου (με βάση αίτημα παράτασης του αναδόχου ή κατ΄ εκτίμηση): 25/6/2022.

2) Ποια κονδύλια διατέθηκαν;

Τα 54 έργα στα οποία αναφέρθηκε ο κύριος Χαρδαλιάς, ανήκουν στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα “Αττική” 2021-27. Η συνολική εκτίμηση είναι περίπου, στα 454.000.000 ευρώ, βάσει προηγούμενων ανακοινώσεων όπως αυτές για

• τα 18.5 εκατομμύρια ευρώ, για ολοκλήρωση διευθέτησης ρέματος Ξερέα (Κρωπία) και χειμάρρων Αγ. Ιωάννη-Σαρανταπόταμου (Θριάσιο).
• τα 193 εκατομμύρια ευρώ, για έργα στη Δυτική Αττική (συμπεριλαμβανομένων των αντιπλημμυρικών).
• 545 εκατομμύρια ευρώ, συνολικά, για τη Δυτική Αττική και
• 345 εκατομμύρια ευρώ, από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και Ταμείο Συνοχής για επενδύσεις

Από το ΕΣΠΑ «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027», η Ελλάδα έλαβε από την Ευρωπαϊκή Ένωση (κυρίως μέσω Ταμείου Συνοχής και Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης) συνολική χρηματοδότηση 2.978.012.279 ευρώ.

3) Ποια ρέματα απελευθερώθηκαν -κατόπιν σχετικών συστάσεων επιστημόνων;

Πάντα σύμφωνα με δηλώσεις του κυρίου Χαρδαλιά, η Περιφέρεια έχει αναλάβει τον καθαρισμό (διευθέτησης και απόκτησης πραγματικών προϋποθέσεων παροχέτευσης) 448 ρεμάτων, συνολικού μήκους 881 χιλιομέτρων «μέσα στους επόμενους μήνες» και ενώ «εδώ και δεκαετίες δεν κατέστη δυνατό να εφαρμοστεί ολοκληρωμένο σχέδιο».

Κατά την Περιφέρεια, έχει ολοκληρωθεί ο καθαρισμός και η συντήρηση 19 ρεμάτων, μήκους 10.5 χιλιομέτρων. Δεν έχει γίνει κάποιο μεγάλο κατασκευαστικό έργο.

Δηλαδή, έχει καθαριστεί το 4.24% των ρεμάτων, στο 1.19% του μήκους.

Έως τον Οκτώβρη του τρέχοντος έτους, αναμένεται να καθαριστούν άλλα 19. Σε εξέλιξη είναι το ρέμα του Ποδονίφτη, του Κηφισού και του Ιλισσού, όπως και η αντιπλημμυρική κατασκευή στην Κανάρη, στον Άλιμο ή έργα διευθέτησης χειμάρρων στον Άγιο Ιωάννη και το Θριάσιο -μεταξύ άλλων. Για απελευθέρωση ρεμάτων, δεν έχει δημοσιευθεί κάτι.

4) Ποια έργα εγκιβωτισμού εγκαταλείφθηκαν;

Το μοντέλο του εγκιβωτισμού (βλ τσιμεντοποίηση) ρεμάτων θα λέγατε πως συνεχίζετε, προς όφελος της “ανάπτυξης”. Οι κυβερνώντες ωστόσο, λένε πως προτιμώνται πια, τα ανοιχτά ρέματα για την καλύτερη απορροή.

Το 2025 η διοίκηση της Περιφέρειας Αττικής ενέκρινε (206/2025) τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), για τον εγκιβωτισμό και την τσιμεντοποίηση του τελευταίου φυσικού τμήματος του Ποδονίφτη, μολονότι επιστήμονες επέμεναν πως η μετατροπή του Ποδονίφτη σε οχετό θα αυξήσει τον πλημμυρικό κίνδυνο -και θα εξαφανίσει ένα από τα τελευταία φυσικά οικοσυστήματα της Αθήνας.

5) Ποια αυθαίρετα που φράζουν τη ροή κατεδαφίστηκαν;

Δεν υπάρχουν τέτοιες αναφορές (εξαγγελίες για σχετικά έργα ή έργα σε εξέλιξη), παρά μόνο γενικευμένες ανακοινώσεις για κατεδαφίσεις “αυθαιρεσίες δεκαετιών”.

6) Ποιες λεκάνες ανάσχεσης κατασκευάστηκαν, ποιες αντιπλημμυρικές ζώνες;

Ολοκληρώθηκε έργο σε Ανατολική Λεκάνη Άνω Λιοσίων (Φυλή), προϋπολογισμού 15 εκατομμυρίων ευρώ. Υπάρχουν μελέτες για μικρές αντιπλημμυρικές λεκάνες, σε περιοχές όπως η Πικροδάφνη, η Εσχατιά και σε ζώνες υψηλού κινδύνου, στη Δυτική Αθήνα. Δεν έχει όμως, δρομολογηθεί κάτι.

7) Πόσα εκατομμύρια ευρώ δόθηκαν στην Περιφέρεια Αττικής και στους δήμους, για να ξεκινήσουν έργα;

Η χρηματοδότηση εξαρτάται από τις μελέτες (πόσο ώριμες είναι -αν έχουν γίνει ή δεν έχουν αρχίσει καν) και την προτεραιοποίηση, βάσει κινδύνου. Xαρακτηριστικά, ο Δήμος Βάρης, Βούλας, Βουλιαγμένης έχει πάρει 3.000.000 ευρώ, οι Δήμοι Καλλιθέας, Αλίμου και Παλαιού Φαλήρου 25.200.000 ευρώ και οι Αχαρνές 30.000.000 ευρώ.

Η Περιφέρεια Αττικής έχει πάρει συνολικά +728.000.000 ευρώ από τη σεζόν 2022-23. Για παράδειγμα, έχει διαθέσει 193.000.000 ευρώ στη Δυτική Αττική, για 280+1 έργα, συμπεριλαμβανομένων αυτών της αντιπλημμυρικής προστασίας

Πηγή: www.news247.gr