Από τις φωτιές στις πλημμύρες – Όλη η αλήθεια σε ένα καρέ
Στα μέσα του περασμένου Ιουλίου οι εποχικοί πυροσβέστες έβγαιναν για ακόμη μια χρονιά στους δρόμους ζητώντας μεταξύ άλλων να καλυφθούν οργανικά κενά με μονιμοποιήσεις, αλλά και να βελτιωθούν οι συνθήκες και τα δικαιώματα εργασίας τους. Μπροστά στα δίκαια αιτήματά τους είχαν συναντήσει την καταστολή αλλά και την κρατική αναλγησία η οποία είχε διατυπωθεί δια στόματος Βούλτεψη, η οποία επέμενε πως η χώρα δεν χρειάζεται περισσότερους πυροσβέστες αλλά εθελοντές για να… σβήνουν τις φωτιές το καλοκαίρι.
Αυτό που δυστυχώς κάνει πως δεν καταλαβαίνει η κυβέρνηση είναι πως οι φωτιές το καλοκαίρι και οι πλημμύρες του χειμώνα, συνδέονται άμεσα. Και αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την πρόληψη, αλλά και με την αντιμετώπισή τους. Σε παλαιότερη ανάρτησή τους, οι Εποχικοί Πυροσβέστες σημείωναν ενδεικτικά, και εμείς δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε πολλά περισσότερα:
“Από το 2020, έχουμε τα περισσότερα στρέμματα καμένα στην ιστορία της Ελλάδας, έχουμε πλημμύρες με τις πρώτες βροχές και πολίτες να παίρνουν τηλέφωνα στη Πυροσβεστική και να τους απαντούν πως δεν έχουν κόσμο να στείλουν, έχουμε νεκρούς, έχουμε ανθρώπους που έχασαν το βίος τους. Για όλα φταίει η Κλιματική κρίση αλλά πως την αντιμετωπίζουμε αυτή; Με drones, με application και με αερογέφυρες. Ναι χρήσιμα αυτά. Χέρια έχουμε; Πυροσβέστες έχουμε;”, προσθέτοντας πως υπάρχουν 4.000 κενές οργανικές θέσεις.
Να σημειωθεί πως μιλάμε για ανθρώπους που πληρώνονται 900-950 ευρώ καθαρά τον μήνα. Από το 2025 προσλαμβάνονται για οκτώ μήνες, από την 1η Απριλίου έως τις 31 Νοεμβρίου.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωνε ο Άκης Μπαρδάκης, αντιπρόεδρος του Πανελληνίου Σωματείου Συμβασιούχων Πυροσβεστών μιλώντας στο NEWS 24/7: “Η κλιματική κρίση υπάρχει, αλλά υπάρχει όλο τον χρόνο. Μετά τα καμμένα μοιραία έρχονται οι πλημμύρες. Κλιματική κρίση και εποχικότητα δεν συμβαδίζουν, εμείς ζητούμε να συμβάλουμε στην πρόληψη κατά τη διάρκεια του χειμώνα”.
Η παρακάτω ανάρτηση, τα λέει όλα:
Φυσικά, το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με την επιτόπια παρέμβαση και την “καταστολή”, ούτε με το 112, αλλά με ουσιαστικά προληπτικά μέτρα. Οργανισμοί όπως το WWF έχουν καταθέσει τα σχέδιά τους, τα οποία έχουν μπει μόνο σε “διαβούλευση”. Είναι προφανές αλλά όχι πολιτειακά κατανοητό, πως οι πλημμύρες οφείλονται στις καλοκαιρινές πυρκαγιές. Το είδαμε πριν χρόνια στη Μάνδρα, το είδαμε στη Θεσσαλία, το είδαμε τώρα και στην άνω Γλυφάδα.
Στις 17 Δεκεμβρίου του 2025, μετά την κακοκαιρία Byron, το NEWS 24/7 αναδείκνυε τις παθογένειες που διαιωνίζονται ειδικά στους Δήμους που “φιλοξενούν” μπαζωμένα ποτάμια και ρέματα, ή βρίσκονται σε σημεία που εκβάλλουν. Σύμφωνα δε, με ρεπορτάζ της Νίκης Μπάκουλη μία ημέρα μετά τις νέες πλημμύρες, κατά την Περιφέρεια, έχει ολοκληρωθεί ο καθαρισμός και η συντήρηση μόλις 19 ρεμάτων, μήκους 10,5 χιλιομέτρων. Δεν έχει γίνει κάποιο μεγάλο κατασκευαστικό έργο.
Σε ό,τι αφορά τις αντιπλημμυρικές ζώνες, ολοκληρώθηκε μόλις ένα έργο στην Ανατολική Λεκάνη Άνω Λιοσίων (Φυλή), προϋπολογισμού 15 εκατομμυρίων ευρώ. Κανένα άλλο.
Στο ερώτημα “ποια ρέματα απελευθερώθηκαν;”, η απάντηση είναι η εξής: Κανένα.
Η ίδια απάντηση έχει να κάνει και με τα αυθαίρετα που φράζουν τη ροή του νερού.
Όλα αυτά την ώρα που το Πυροσβεστικό Σώμα παραμένει όπως είπαμε υποστελεχωμένο κατά 4.000 οργανικές θέσεις. Προφανώς και οι 2.500 εποχικοί πυροσβέστες που μένουν κάθε χειμώνα εκτός υπηρεσίας θα μπορούσαν να μετέχουν σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο πρόληψης και καθαρισμού δασών αλλά και καθαρισμού ρεμάτων και φρεατίων. Η εν λόγω αρμοδιότητα ανήκει κυρίως στις Περιφέρειες και τους Δήμους, ωστόσο το περιβόητο Επιτελικό Κράτος είναι σε θέση να διευθετήσει την όλη κατάσταση για να μη γινόμαστε μάρτυρες των ίδιων συμβάντων κάθε τρεις και λίγο. Αν θέλει.
“Η ανάπτυξη των “ακριβών” περιοχών έγινε χωρίς να υπάρχουν οι απαιτούμενες μελέτες”
Για τα παραπάνω, ο καθηγητής Γεωλογίας και πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμιος Λέκκας, μιλώντας στον ΣΚΑΙ για την καταστροφή στην άνω Γλυφάδα εξήγησε ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε η γεωλογική δομή του νοτίου τμήματος του Υμηττoύ. Όπως σημείωσε, η περιοχή αποτελείται από ασβεστόλιθους και κυρίως σχιστόλιθους – πετρώματα που διαβρώνονται εύκολα και παράγουν μεγάλες ποσότητες φερτών υλικών.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, σε ορισμένες περιοχές της Αττικής καταγράφηκαν έως και 140 χιλιοστά βροχής μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Όμως το πρόβλημα δεν ήταν μόνο η ποσότητα του νερού.
“Υπάρχει η λεγόμενη στερεοπαροχή”, εξήγησε. Τα φερτά υλικά που παρασύρονται από τις πλαγιές αυξάνουν δραματικά τον συνολικό όγκο της ροής, η οποία κινείται με μεγάλη ταχύτητα προς τα χαμηλότερα σημεία, μετατρέποντας δρόμους σε χειμάρρους και οχήματα σε ανεξέλεγκτες μάζες.
Ο κ. Λέκκας στάθηκε ιδιαίτερα στην ανθρώπινη παρέμβαση, επισημαίνοντας ότι πολλές περιοχές – ακόμη και υψηλής αξίας – αναπτύχθηκαν χωρίς τις αναγκαίες μελέτες και χωρίς ασφαλή χωροταξικό σχεδιασμό.
“Οι ίδιες παθογένειες επαναλαμβάνονται διαχρονικά. Πρώτα πολεοδομούσαμε και μετά προσπαθούσαμε να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα”, ανέφερε, κάνοντας λόγο για “κληρονομημένη τρωτότητα” που βαραίνει σήμερα τις αστικές περιοχές.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η κακοκαιρία ήταν μεν ακραία, όμως οι επιπτώσεις της εντάθηκαν από τον συνδυασμό γεωλογικών χαρακτηριστικών και λανθασμένων επιλογών δεκαετιών. Έτσι, ένα φυσικό φαινόμενο εξελίχθηκε σε τραγωδία, σε μια περιοχή που βρίσκεται δίπλα σε καμμένες εκτάσεις.
Δεν αρκεί μόνο το “περισσότερο τσιμέντο”
Παράλληλα, το WWF έχει επανειλημμένα παρατηρήσει πως στις περιοχές που έχουν καεί επανειλημμένα όπως ο Υμηττός θα έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί αντιπλημμυρικά αναχώματα και έργα πρόληψης, ενώ εκκρεμεί διαχρονικά η εκπαίδευση και ενημέρωση των πολιτών σε τοπικό επίπεδο για το πώς να θωρακίσουν τις ιδιοκτησίες τους.
Παράλληλα, σε μια εποχή που η κλιματική κρίση ήρθε για να μείνει, το κεντρικό Κράτος και οι Περιφέρειες δεν έχουν πραγματοποιήσει καμία άσκηση ετοιμότητας για περιπτώσεις ξαφνικής πλημμύρας, για τις οποίες οι επιστήμονες προειδοποιούν αλλά οι αρχές αντιμετωπίζουν μόνο με τη χρήση του 112.
Το WWF Ελλάς υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση των πλημμυρών απαιτεί μια ολιστική στροφή από τα παραδοσιακά “γκρίζα” έργα (τσιμεντένια φράγματα και αναχώματα) προς τις Λύσεις που Βασίζονται στη Φύση (Nature-based Solutions – NbS).
Σύμφωνα με τις θέσεις της οργάνωσης για το 2026, οι βασικοί άξονες δράσης είναι:
- Αποκατάσταση Ποταμών και Ρεμάτων: Το WWF προωθεί την επαναφορά της φυσικής κοίτης των ποταμών (re-meandering) και την αποκατάσταση των πλημμυρικών πεδίων. Αυτό επιτρέπει στο νερό να εκτονώνεται φυσικά σε ελεγχόμενες εκτάσεις, μειώνοντας την ορμή και τον όγκο του πριν φτάσει σε κατοικημένες περιοχές.
- Προστασία Οικοσυστημάτων ως “Ασπίδα”: Επισημαίνει ότι τα υγιή δάση και οι υγρότοποι λειτουργούν ως φυσικοί σφουγγαράκια. Η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων (π.χ. μέσω αποδάσωσης) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μεγάλων πλημμυρών έως και 700%.
- Επένδυση στην Πρόληψη: Η οργάνωση καλεί την ελληνική κυβέρνηση να αξιοποιήσει πόρους (όπως το Ταμείο Ανάκαμψης) για την ενίσχυση της φυσικής ανθεκτικότητας. Εκτιμά ότι μια επένδυση ύψους 500 εκατ. ευρώ σε πράσινες υποδομές θα μπορούσε να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο καταστροφών, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέες θέσεις εργασίας.
- Αλλαγή Νοοτροπίας: Το WWF τονίζει ότι οι παραδοσιακές υποδομές συχνά μεταφέρουν το πρόβλημα της πλημμύρας σε άλλες περιοχές, ενώ οι λύσεις βασισμένες στη φύση είναι πιο οικονομικές μακροπρόθεσμα και προσφέρουν επιπλέον οφέλη, όπως η προστασία της βιοποικιλότητας.
- Εκπαίδευση και Εργαλεία: Το 2025 και 2026, το WWF Ελλάς ενίσχυσε τη δράση του με την έκδοση οδηγών και e-learning προγραμμάτων για τις NbS, στοχεύοντας στην ενημέρωση των τοπικών αρχών και των διαχειριστών υδάτων για εναλλακτικές μεθόδους αντιπλημμυρικής προστασίας.
Συνοπτικά, η λύση δεν είναι απλώς περισσότερο “τσιμέντο” αλλά επένδυση στην πρόληψη με πλήρωση οργανικών κενών και με αποκατάσταση της σχέσης των πόλεων με το φυσικό περιβάλλον και τα δίκτυα απορροής.
Και για να γίνει αυτό χρειάζεται πολιτική βούληση και μακροχρόνιος σχεδιασμός.
Τα ψάχνουμε και τα δύο.
Πηγή: www.news247.gr
