Μπλακ άουτ FIR Αθηνών: Πόρισμα με “ψηφιακό θόρυβο” και… καμία ευθύνη

Η Ελλάδα είναι “η χώρα του φωτός, του κόσμου η αρχή και ο γυρισμός”, όπως είχε ενημερώσει όλη την Ευρώπη το 1993 η εκπρόσωπος μας στη Eurovision.

Είναι και η χώρα στην οποία δεν αποδίδονται ευθύνες σε ανθρώπους και δη αξιωματούχους.

Χαρακτηριστικά, στις φωτιές φταίει “το φλεγόμενο πουλί”, το “καντηλάκι”, “ο αλλοπρόσαλλος άνεμος”, στις πλημμύρες “τα πολλά κυβικά εκατοστά νερού” και τα “βουλωμένα φρεάτια υδροσυλλογής ομβρίων” και στη γενική παράλυση που προκαλεί η χιονόπτωση η “χιονοκαταιγίδα”.

Το επιτελικό κράτος αποτυγχάνει διαρκώς και ποτέ δεν φταίει κανείς, κάτι που -εύλογα- καθυστερεί και τις εξελίξεις. Αν δεν αναγνωρίζεις τι φταίει, δεν μπορούν να γίνουν και οι βελτιωτικές κινήσεις που μπορούν να απαλλάξουν τους πολίτες αυτής της χώρας από περιττά άγχη.

Σαν να υπάρχει μια αλλεργία στον προσδιορισμό του υπαίτιου, το οποίο έχει προφανώς επισύρει συνέπειες που κάποιοι αρνούνται πεισματικά να αποδώσουν. Και κάπως έτσι, συνεχίζουμε να ζούμε από τύχη, ενώ το επιτελικό κράτος εξακολουθεί να προσβάλει τη νοημοσύνη μας.

Ο αποσυγχρονισμός που “άδειασε” τον εναέριο χώρο της Ελλάδας

To τελευταίο περιστατικό που μας έκανε να νιώσουμε μια κάποια ανασφάλεια και να δοκιμάζεται η νοημοσύνη μας, ήταν το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών.

Κατόπιν εισαγγελικής παρέμβασης, τη Δευτέρα 4/1, διενεργήθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική έρευνα από τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ, για να βρεθεί πώς προκλήθηκαν οι παρεμβολές σε σχεδόν όλες τις συχνότητες επικοινωνίας αέρος-εδάφους (Voice Communication System-VCS) του ελληνικού εναέριου χώρου .

Mεταξύ πολλών άλλων που συνέβησαν, ήταν να βρεθούν και δυο αεροπλάνα σε πορεία σύγκρουσης, σε απόσταση 5′.

Στο πόρισμα (έκθεση εμπειρογνωμόνων) που εκδόθηκε την Τρίτη 13/1 αναφέρεται πως το συμβάν οφείλεται σε ψηφιακό θόρυβο «που προκλήθηκε λόγω αποσυγχρονισμού σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων/διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των Κέντρων Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), με αποτέλεσμα την ακούσια ενεργοποίηση/συνεχή εκπομπή κρίσιμου αριθμού πομπών και την υποβάθμιση/διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων».

Τι σημαίνει αυτό, σε απλά ελληνικά;

Όπως εξηγεί πηγή του NEWS 24/7, με γνώση και εμπειρία στα συστήματα αεροναυτιλίας, το πρωτόκολλο επικοινωνίας αποσυγχρονίστηκε από το δίκτυο. Ένα πολύ απλοϊκό παράδειγμα, για να γίνει κατανοητή η παραπάνω φράση (που είναι και η αιτία του μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών) προσφέρει το μόντεμ που έχουμε όλοι σπίτι μας.

Όταν αποσυντονίζεται, αναβοσβήνει στο ρούτερ ένα λαμπάκι που δείχνει πως δεν έχουμε Internet.

Θα αναρωτιέστε πώς δεν είδε κανείς… το λαμπάκι που αναβόσβηνε.

Στο πόρισμα αναφέρεται ότι «το υφιστάμενο σύστημα Επικοινωνιών Φωνής (VCS – Voice Communication System) της ΥΠΑ και κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που χρησιμοποιούνται για την υποστήριξή της, βασίζονται σε παρωχημένη τεχνολογία (SDH – Synchronous Digital Hierarchy), που είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή, χωρίς δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας».

Σύμφωνα με την πηγή του NEWS 24/7, το σύστημα που διαχειρίζονται οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ, λειτουργούσε. Για τον αποσυγχρονισμό δεν έφταιξε η παρωχημένη τεχνολογία, καθώς όλα έδειχναν ότι ήταν θέμα δικτύου.

Μπορεί να μην υπάρχει υποστήριξη από το εργοστάσιο (πράγμα που σημαίνει το “χωρίς δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας” από τον κατασκευαστή), αλλά όπως φάνηκε, με ένα reset το ζήτημα λύθηκε, έπειτα όμως, από επτά ώρες καθυστέρηση.

Για να εντοπιστεί τώρα, αμέσως το ζήτημα, θα έπρεπε να υπάρχουν ειδικά εκπαιδευμένοι άνθρωποι (σε θέματα δικτύου) σε κάθε βουνοκορφή, όπου υπάρχει κεραία της Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας (Υμηττό, Γεράνια, Πήλιο, Θάσο και Ακαρνανικά Όρη), να ξέρουν πώς λειτουργεί, πώς σταματά και πώς “ξεκολλάει” το συγκεκριμένο σύστημα.

Οι ηλεκτρονικοί μηχανικοί της ΥΠΑ πήγαν στις βουνοκορφές και έκαναν βλαβοληψία, δίχως όμως να αποδίδει κάτι -αφού το δικό τους σύστημα λειτουργούσε.

Γίνεται ωστόσο, σαφές πως τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά, αν υπήρχαν ειδικά εκπαιδευμένοι άνθρωποι ή ομάδα διαχείρισης τέτοιων περιστατικών με εμπειρογνώμονες -που αποφασίστηκε να συγκροτηθεί τώρα.

Με το πρόσχημα όμως, της αυτοματοποίησης των συστημάτων που όλο έρχεται, αλλά ακόμα δεν το απολαμβάνουμε, έχει αποψιλωθεί το τεχνικό τμήμα.

Χαρακτηριστικά, αναφέρουμε ότι στα 16 από τα 40 αεροδρόμια της Ελλάδας δεν υπάρχει ηλεκτρονικός μηχανικός, δηλαδή ο υπεύθυνος για την σωστή λειτουργία των συστημάτων αεροναυτιλίας (επικοινωνίες, πλοήγηση, επιτήρηση) και των ηλεκτρονικών συστημάτων λειτουργίας των αεροδρομίων (συστήματα οπτικών και ηχητικών ανακοινώσεων, πύλες και x-ray χειραποσκευών και αποσκευών, υπολογιστές στα check-in και στα gates κλπ.).

Ενδεικτικά, η Σαντορίνη έχει έναν ηλεκτρονικό εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία, ενώ αν προκύψει πρόβλημα στη Λευκάδα, φεύγει άνθρωπος από την Πάτρα.

Επειδή πρόκειται για ευαίσθητα συστήματα, γίνεται ξεκάθαρο πως όσο και αν αυτοματοποιηθούν, ο ανθρώπινος παράγοντας πάντα θα παίζει σημαντικό ρόλο.

Το νέο σύστημα επικοινωνιών είναι “αιχμάλωτο’ της ελληνικής γραφειοκρατίας

Η Επιτροπή εμπειρογνωμόνων που διενήργησε την κατεπείγουσα προκαταρκτική έρευνα έχει πλήρη γνώση για την αιτία του προβλήματος και βάσει αυτής του δεδομένου, εισηγήθηκε και λύσεις.

Κατ’ αρχάς, προτάθηκε η «επίσπευση της μετάβασης σε τεχνολογία VoIP (Voice over IP), με την ολοκλήρωση των διαδικασιών προμήθειας – εγκατάστασης και θέσης σε επιχειρησιακή λειτουργία του νέου VCS/RCS (Voice Communication System / Radio Communication System) και των 495 νέων πομποδεκτών».

Πριν πάμε στο VoiP, ας δούμε τι γίνεται με όσα προηγούνται.

Ως προς τους νέους πομποδέκτες, έχει βρεθεί ανάδοχος και κυβερνητικοί εκπρόσωποι είπαν πως θα αρχίσουν να παραδίδονται -προς εγκατάσταση- στις αρχές του 2026.

Στα του VCS/RCS (Voice Communication System / Radio Communication System), το σύστημα είναι αιχμάλωτο της ελληνικής γραφειοκρατίας. Εννοούμε πως έχει παραδοθεί, αλλά δεν έχει εγκατασταθεί, γιατί πρέπει να γίνει τροποποίηση της σύμβασης.

Βλέπετε, λόγω τεχνολογικών αλλαγών (από όταν το παραγγείλαμε έως βρεθεί ανάδοχος και το πάρουμε), θα πρέπει να γίνουν αλλαγές και στην αρχιτεκτονική του συστήματος.

Είχε “τρέξει” διαγωνισμός -όταν έγιναν οι αλλαγές- και έπρεπε να γίνει και τροποποίηση της σύμβασης. Οι πληροφορίες μας αναφέρουν πως οι καθ’ ύλην αρμόδιοι δεν μπορούσαν να βρουν τη φόρμουλα και για αυτό δεν υπέγραφε κανείς.

Έτσι, είχαν αφήσει το θέμα που τώρα συζητείται στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προκειμένου να παρθεί -άμεσα- μια απόφαση.

Οι εισηγήσεις του πορίσματος θα έπρεπε να υπάρχουν ήδη

Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες συστάσεις των εμπειρογνωμόνων, αναφέρεται η ανάγκη για «θεσμοθέτηση σταθερού κοινού μηχανισμού άμεσης απόκρισης ΥΠΑ–ΟΤΕ και τυποποιημένων διαδικασιών κρίσεων με δοκιμές/εκπαίδευση υπό εποπτεία ΑΠΑ», καθώς είναι κρίσιμη η άμεση επικοινωνία της Πολιτικής Αεροπορίας με τον ΟΤΕ που, σύμφωνα με πληροφορίες, είχε επισημάνει τα προβλήματα στο σύστημα από το 2019.

Τέθηκε και το ζήτημα ενίσχυσης «με τηλεμετρία/τηλεχειρισμό και δυνατότητα εκτέλεσης από άκρο σε άκρο διαγνωστικών ελέγχων στα κομβικά σημεία», που θα επιτρέπει στους ηλεκτρονικούς να ελέγχουν την απόδοση των δικτύων και να επεμβαίνουν στους πομπούς, για να τους κλείσουν -αν χρειαστεί- με απομακρυσμένη διαχείριση (remotely).

Τέλος, αναφέρθηκε και «η ενίσχυση εποπτείας ραδιοφάσματος από την ΕΕΤΤ (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων) για έγκαιρο εντοπισμό παρεμβολών/ανωμαλιών, καθώς και μετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερο περιβάλλον, με στόχο τη μείωση συστημικών επιχειρησιακών κινδύνων και εξαρτήσεων με στόχο να διασφαλισθεί η αδιάλειπτη και ασφαλής παροχή υπηρεσιών αεροναυτιλίας».

Τίποτα από όλα αυτά δεν θα διεκδικήσει την προσθήκη του στη λίστα με τεράστιες ανακαλύψεις, όπως αυτή του τροχού.

Θα μπορούσαν δηλαδή, να έχουν γίνει έως τώρα.

Γιατί δεν έγιναν πριν προκύψει το σοβαρό περιστατικό;

Διότι, όπως λένε οι πρωταγωνιστές της ιστορίας, χρειάζεται να μπει το χέρι στην τσέπη, να προχωρήσουν οι προσλήψεις που έχουν αποφασιστεί από το 2023 (αλλά δεν έχουν γίνει) να καταλάβουν όλοι οι φορείς, πόσο κρίσιμη υποδομή είναι για την Ελλάδα, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας και να της φερθούν ανάλογα.

Ο χρόνος θα δείξει πόσο εκτιμά η Κυβέρνηση τις αερομεταφορές, των δισεκατομμυρίων εσόδων.

Πηγή: www.news247.gr